Schroniska dla psów

Najlepsze schroniska dla psów. Psy pod dobra opieką

BERNARD

Wzorzec wpisany do rejestru FCI pod liczbą 61a (5. X. 1964 r.)
Szwajcarię reprezentuje popularny, choć u nas rzadko spotykany pies z przełęczy św. Bernarda.
Była to dawniej rasa najpopularniejsza z olbrzymów, ciesząca się ogólną sympatią. Bernard pochodzi od pasterskiego psa górskiego, który był od dawna hodowany przy klasztorze Augustianów koło przełęczy św. Bernarda, łączącej Szwajcarię z Włochami, Psy te były początkowo stróżami klasztoru, później stały się psami sanitarnymi, które — odpowiednio szkolone przez braci zakonnych — przebiegały przełęcze i ścieżki górskie, by w przytroczonych do obroży koszykach dostarczać zbłąkanym podróżnym żywność i lekarstwa. Zbłąkanych podróżników odprowadzały do klasztoru, a do osłabionych i chorych sprowadzały braci zakonnych, którzy udzielali pomocy. Były to więc w całym słowa tego znaczeniu psy użytkowe, pełniące rolę sanitarną w pogotowiu górskim.
Pierwotny typ bernarda różnił się znacznie od obecnego. Były to psy lżejsze, ruchliwsze i smuklejsze. Na podstawie ówczesnych opisów i obrazów można sądzić, że pod względem wyglądu były zbliżone do szwajcarskich psów pasterskich — łaciate, prosto-włose i krótkowłose. Tego typu był również żyjący w latach 1800— —1814 sławny „Barry”, dzięki któremu uratowano życie 40 ludziom zbłąkanym w Alpach. Obecnie, jako wypchany eksponat, znajduje się w muzeum w Bernie.
Klasztor przy przełęczy św. Bernarda istnieje co prawda od 980 r., lecz pierwsze zapiski o psach klasztornych — wtedy jeszcze stróżach — pochodzą z drugiej połowy XVII w. Dopiero w drugiej połowie XVIII w. pojawiają się zapiski o psach ratownikach, odszukujących zbłąkanych wśród gór wędrowców. Tę niezmiernie zaszczytną rolę spełniały przez długie lata, póki nie przebito tunelu kolejowego przez Alpy i odkąd praktycznie podróżni nie wędrują pieszo przełęczami. Lecz i dziś jeszcze żyje kilkanaście psów przy klasztorze.
Na wzmiankę zasługuje, że pierwotny bernard był psem twardowłosym, lżejszym i mniejszym.. Z początkiem XIX w. gdy różne choroby, a może i pewne zwyrodnienie rasy spowodowało zmniejszenie się jej populacji — bernardy skrzyżowano z nowofundland-zykami. Od tego czasu też obok krótkowłosych pojawiły się długowłose; także wzrost ich znacznie się powiększył. W sforze psów klasztornych po dziś dzień hoduje się psy twardowłose, ponieważ szata ich lepiej przystosowana jest do warunków śnieżnych. Psy te zyskały ogromnie na popularności. Liczni turyści, zwłaszcza Anglicy, nabywali szczenięta ze schroniska przyklasztornego, a następnie zajęli się ich hodowlą. Augustianie oddawali amatorom zwykle szczenięta długowłose. Poza tym skrzyżowano je niewątpliwie z mastiffem, dzięki czemu stały się one masywniejsze, bardziej krótko-głowe, ale znacznie ociężalsze. W roku 1887 odbył się międzynarodowy kongres miłośników bernarda w Zurychu, na którym ustalopino jednolity wzorzec.

Wrażenie ogólne. Budowa silna, proporcjonalnie wysoka, we wszystkich szczegółach zwarta, muskularna. Pies o potężnej głowie i bardzo inteligentnym wyrazie. Czarna maska nadaje psu poważniejszy wyraz „twarzy”, lecz nigdy złowieszczy.
Głowa. Bardzo silna i imponująca. Część mózgowiow a szeroka, lekko wysklepiona, przechodzi na boki łagodnym zaokrągleniem w silnie rozwiniętą, wysoką partię policzkową. Potylica miernie rozwinięta. Łuk nadoczny mocno uwypuklony, tworzący z linią pośrodkową głowy kąt prawie prosty. Między oczami zaczyna się u nasady pyska silnie wcięta bruzda czołowa, ciągnąca się aż do nasady potylicy, mocno zaznaczona na czole, a na dalszym odcinku stopniowo zacierająca się. Boczne linie — od zewnętrznego kącika oka do tyłu głowy — rozbiegają się znacznie ku tyłowi głowy. Skóra na czole nad oczami tworzy słabiej lub mocniej zaznaczone fałdy schodzące się ku bruździe czołowej; w podnieceniu uwypuklają się. Niepożądane jest nadmierne pofałdowanie (nadaje ponury wyraz). Część mózgowiowa głowy przechodzi gwałtownie i dość stromo w krótką, nie zwężającą się kufę; długość osi symetrii przekroju poprzecznego kufy u nasady przekracza długość pyska. Grzbiet nosa nie jest wysklepiony, lecz prosty, u niektórych psów nawet nieco wklęsły. Od nasady kufy wzdłuż grzbietu nosa ciągnie się do płytki nosowej szeroki — dość wyraźny — żłobek. F a f 1 e górne są silnie rozwinięte,. nieostro wykrojone, lecz wdzięcznym łukiem przechodzą ku dolnej krawędzi, lekko zwisają. Fafle dolne niezbyt obwisłe. Wymagane uzębienie mocne i proporcjonalne do ukształtowania głowy. Pożądane czarne podniebienie fafle i nos. Nos bardzo masywny, szeroki, z nozdrzami rozwartymi. Uszy średniej wielkości, dość wysoko osadzone, z silnie rozwiniętą i lekko odstającą nasadą, tworzą z wierzchołkiem głowy suV nie wygięty łuk. Płat małżowiny delikatny, niepofałdowany, kształtu trójkąta z zaokrąglonym, nieco przedłużonym końcem u dołu. Przednia jego krawędź przylega ściśle do głowy, a tylna — zwłaszcza w czasie podniecenia — nieco odstaje. Małżowiny ze słabo rozwiniętą nasadą przylegają do głowy całą płaszczyzną, nadając jej mało typowy owalny kształt, a więc nie są pożądane. Oczy średniej wielkości, ciemnobrązowe, o łagodnym, „przyjaznym” wyrazie, osadzone niezbyt głęboko i raczej ku przodowi niż na boki. Powieki dolne z reguły luźno przylegające tworzą przy wewnętrznym kąciku oka kanciasty fałd.
Szyja. Wysoko osadzona, bardzo silnie zbudowana, w afekcie noszona pionowo, poza tym poziomo albo nieco niżej. Przejście od głowy do karku zaznaczone wyraźną bruzdą. Kark bardzo muskularny i po bokach wysklepiony, przez co szyja wydaje się dość krótka. Dobrze zaznaczone fałdy skóry (łałok) na gardle i podgardlu, jednakże zbyt silny ich przerost niepożądany.
Tułów. Kłąb silnie rozwinięty. Klatka piersiowa mocno wysklepiona, umiarkowanie głęboka; nie powinna schodzić poniżej łokci. Grzbiet bardzo szeroki, do lędźwi całkiem prosty, od lędźwi do zadu lekko spadzisty i przechodzący nieznacznie do nasady ogona. Zad silnie rozwinięty. Brzuch wyraźnie odgraniczony od bardzo silnie rozwiniętej partii lędźwiowej, tylko nieznacznie podciągnięty.
Kończyny przednie. Proste i mocne. Łopatki ukośne i szerokie. Podramię bardzo silne i nadzwyczaj muskularne.
Kończyny tylne. Stawy skokowe miernie ukątowane. Wilcze pazury niepożądane, tolerowane tylko wtedy, gdy nie przeszkadzają w chodzie (w zasadzie usuwa się je). Łapy szerokie, palce miernie zwarte, dość silnie wysklepione.
Ogon. Jak gdyby wtopiony w zad, gruby i silny, długi i bardzo ciężki, zakończony spiczasto, u odprężonego psa prosto opadający, zaledwie w V3 części lekko ku górze wzniesiony, co nie może być uznane za wadę. U wielu okazów ogon przy końcu bywa przygięty i wtedy dosłownie zwisa. W afekcie wszystkie bernardy noszą go mniej lub bardziej wzniesiony ponad grzbietem. Lekkie zawinięcie końca ogona raczej jeszcze tolerowane.
Szata. Sierść bardzo gęsta, twarda, ściśle przylegająca, ^ ^ l, w dotyku nie jest szorstka. Na udach lekkie portki. Ogon okryty włosami, u nasady gęściej i dłuższymi, ku końcowi cox<. mniej obfitymi. Uwłosienie ogona tworzy kitę, a nie chorągiew
Wzrost. Wysokość w kłębie: psy minimum 70 cm, suki 65 cm. Suki są nie tylko lżejsze, ale i delikatniej zbudowane.
Wady. Wszystkie odchylenia od wzorca, jak np. łękowatość i nieproporcjonalna długość grzbietu, nadmierne przegięcie stawów skokowych, stromość tyłu, obfitość sterczącej sierści między palcami. Beczkowata lub krowia postawa kończyn. Braki w uzębieniu. Przodozgryz lub tyłozgryz (żuchwa wysunięta do przodu lub cofnięta), gruba spojówka i za jasny kolor oczu.
Odmiana długowłosa odpowiada całkowicie podanemu wzorcowi z wyjątkiem szaty, która nie jest krótka, lecz średnio długa. Prosta lub lekko falista, nie lokowała, nie kędzierzawa ani też kosmata. Zwykle nieco większa falistość włosa występuje na grzbiecie, szczególnie od biodra do zadu, co zresztą lekko zaznaczone zdarza się także u bernardów krótkowłosych. Ogon okryty niezbyt długim włosem, tworzącym kitę.
Niepożądana kędzierzawość lub lokowatość sierści. Wadliwa jest także sierść na ogonie z rozdzielającymi się włosami lub uformowana w chorągiew. Dłuższy włos jedwabisty u nasady uszu dopuszczalny. Poza tym u bernarda długowłosego na przednich kończynach występują zaledwie lekkie pióra, a na udach silnie zaznaczone portki.

DOG DE BORDEAUX

Wzorzec znowelizowany wpisany do rejestru FC! pod liczbą 116b(7. VI. 1971 r.)
Pies ten zakwalifikowany jest naukowo jako molosowaty — krótkogłowy, a użytkowo jako pies obrończy i do stróżowania.
Wrażenie ogólne. Dog de Bordeaux jest potężnym kolosem, dobrze zbudowanym, o tułowiu bardzo muskularnym; zachowana jednak jest harmonia całości. Powinien mieć on wygląd groźnego atlety, imponującego i wzbudzającego zaufanie. Dawny pies bojowy, nadaje się na stróża, którego funkcje spełnia odpowiedzialnie i czujnie, z wielką odwagą, lecz bez agresywności. Przywiązuje się bartizo do swojego pana i jest bardzo oddany dzieciom.
Głowa.  Część mózgowiowa bardzo pojemna, graniasta, szeroka, dość krótka, z przodu o sylwetce trapezoidalnej. U psa obwód części mózgowiowej mierzony w najszerszym miejscu (bez fałd skóry) równa się wysokości w kłębie. U suki może być nieco mniejszy. Rozmiary i kształt czaszki są wynikiem potężnie rozrośniętych skroni, łuków nadocznych, kości jarzmowych i rozstawienia ramion żuchwy. Pokrywa czaszki jest lekko wysklepiona. Krawędź czołowa (stop) bardzo wyrazista, tworzy załamanie prawie pod kątem prostym (95—115°). Bruzda czołowa głęboka, ciągnie się do tyłu czaszki.  Czoło dominuje w twarzy — jest ono jednakże raczej szersze niż wysokie. Głowa ozdobiona bruzdami fałd skóry symetrycznie obustronnie rozmieszczonymi. Fałdy głębokie i ruchliwe, których układ zmienia się wraz z natężeniem uwagi  psa.   Kufa (trzewioczaszka) potężna, szeroka, ciężka, dość krótka, górna krawędź lekko wklęsła, z fałdami umiarkowanie zaznaczonymi. Kufa zwęża się bardzo nieznacznie ku końcowi, a oglądana z góry jest prostokątna. Grzbiet nosa tworzy z krawędzią czołową kąt rozwarty i jest skierowany ku górze. Gdy głowa jest ustawiona poziomo, żuchwa wysunięta jest przed przednią ścianę trufli nosowej. Obwód kufy równy mniej więcej 2/3 obwodu głowy. Długość jej waha się od V4 do V3 długości głowy mierzonej od końca nosa do guza potylicznego. Nos szeroki, dobrze pigmentowany, czarny lub brązowy (zależnie od maski),  lejkowaty  dopuszczalny.  Nozdrza  rozwarte. Szczęki bardzo silne; szerokie. Przodozgryz. Żuchwa winna być wysunięta co najmniej o 0,5 cm, a najwyżej 2 cm. Siekacze i kły nie powinny być widoczne przy zamkniętym pysku. Kły żuchwy szero-
ko rozstawione i lekko zakrzywione. Siekacze dobrze ustawione; w żuchwie prawie w prostej linii. F a f 1 e grube, umiarkowanie obwisłe, dające się ściągnąć, zaokrąglone naokoło żuchwy. Policzki wydatne dzięki bardzo silnie rozwiniętej muskulaturze żuchwy. Oczy owalne, szeroko rozstawione, koloru orzechowego do ciemnego u psów z czarną maską; jaśniejsze dopuszczalne u okazów z czerwoną maską. Przestrzeń między wewnętrznymi kącikami powiek prawie równa podwójnej długości oka. Uszy stosunkowo małe, nieco ciemniejsze niż tułów. U nasady nieco uniesione, nie wiotkie, lecz powinny opadać wzdłuż policzków. Koniec łagodnie zaokrąglony, nie powinien sięgać do oka. Dość wysoko osadzone — na wysokości górnej linii czaszki.
Szyja. Bardzo silna, muskularna, prawie cylindryczna. Kark potężny, skóra obfita, luźna i elastyczna. Obwód szyi prawie równy obwodowi głowy. Oddzielona od głowy lekką bruzdą poprzeczną, lekko wygięta. Z boku oglądana nieco wklęsła u góry. Podgar-dlane fałdy skórne (łałok) dobrze rozwinięte, rozpoczynają się od podgardla i tworzą fałdę aż do przedpiersia.
Tułów. Klatka piersiowa potężna, gładka, szeroka, zachodząca poniżej łokcia. Przedpiersie potężne, żebra wysklepione. Żebra rzekome łukowate i daleko zachodzące. Qbwód klatki piersiowej powinien być o 25—30 cm większy niż wysokość w kłębie. Grzbiet prosty, szeroki i muskularny. Kłąb wyrazisty, lędźwie szerokie, dość krótkie i zwięzłe. Zad łagodnie opadający do nasady ogona. Linia brzuszna zaokrąglona od głębokiej piersi do brzucha wzniesionego i silnego.
Kończyny przednie. Silny kościec i umięśnienie. Łopatki potężne, o wyrazistych mięśniach. Miernie ukątowane (45° do poziomu). Z kością ramienną tworzą kąt nieco ponad 90°. Łokcie nie wykręcone ani na zewnątrz, ani do wewnątrz; podramię proste lub nieco zbieżne do środka, szczególnie u psów o bardzo szerokiej klatce piersiowej; śródręcze silne, lekko ukośnie ustawione, czasami nieco na zewnątrz. Łapy silne, zwarte. Pazury zakrzywione, pożądane ciemne. Opuszki dobrze rozwinięte, elastyczne.
Kończyny tylne. Uda bardzo rozwinięte i grube, prawie pionowe lub nieco do tyłu wychylone, mięśnie wyraziste. Podudzie stosunkowo krótkie, muskularne, nisko schodzące. Staw skokowy krótki, jędrny, kąt umiarkowanie rozwarty. Oglądane z tyłu stawy skokowe równoległe i potężne, jakkolwiek tył jest nieco lżejszy niż przód.
Ogon. Bardzo gruby u nasady. Nie dłuższy niż do stawu skokowego. Noszony nisko i nisko osadzony. Opadający w spokoju, wznosi się o 90—120° od pionu, gdy pies jest w ruchu.
Szata. Pożądana dobra pigmentacja. Sierść gładka, cienka, krótka i miękka. Maść. Jednolita — od kasztanowej do płowej. Małe białe plamy dopuszczalne na przedpiersiu lub łapach.
Wymiary ciata. Masa (minimum): pies 50 kg, suka 45 kg. Wzrost prawie równy obwodowi głowy; psy 60—68 cm, suki 58—66 cm.
Wady. Głowa mała w stosunku do wzrostu psa, zbyt długa, wąska, równoboczna, okrągła, owalna, o płaskim czole. Brak bruzdy czołowej. Guz ciemieniowy zbyt wyrazisty. Kąt krawędzi czołowej zbyt ostry lub zbyt rozwarty. Zmarszczki skórne zlewające się. Kufa za długa, za krótka, wąska, wątła, spiczasta, ryjowata (trufla wysunięta przed wargi). Linia grzbietu nosa równoległa do pokrywy czaszki, ścięta, partia podoczna zbyt wypukła. Nos wąski, niedopigmentowany, z jasnymi plamami. Nozdrza wąskie. Fafle zbyt długie, wiotkie, za krótkie. Policzki mało rozwinięte, słabe, suche lub chude. Szczęki równej długości, zgryz kleszczowy lub nożycowy. Zęby słabe, nierówno ustawione, wyszczerzone, nadmierny lub niedostateczny przodozgryz. Oczy małe, okrągłe, zbyt głęboko osadzone, kuliste, blisko siebie osadzone, za jasne, oko kawki. Wejrzenie dzikie. Odsłonięta spojówka, albinizm powiek. Uszy wiotkie, za długie, za krótkie, obcięte, osadzone lub noszone za wysoko, stojące, załamane (płatki róży), rozstawione na boki poziomo, za nisko osadzone.
Klatka piersiowa wąska, mało głęboka. Zebra zbyt płaskie lub “beczkowate. Mostek z przodu wklęsły. Brzuch obwisły lub charci. Łopatki strome. Szyja cienka, długa. Skóra zbyt napięta. Grzbiet łę-kowaty, karpiowaty, lędźwie słabe, tył przebudowany, zaokrąglony lub ostro ścięty, łokcie luźne lub zbyt związane; podrainię o słabym kośćcu, mało umięśnione, zbyt wygięte; śródręcze zbytnio wygięte na boki, luźne; łapy luźne, palce rozczapierzone, łapy zajęcze. Płaskie uda, podudzie wąskie, skierowane zbyt na zewnątrz lub do środka. Kąt stawu skokowego ostry lub zbyt rozwarty. Wilcze pazury. Ogon skrzywiony, obcięty, wykręcony, skrócony, kręgi ogonowe zrośnięte. Ogon noszony pionowo lub zawinięty, koniec nadmiernie owłosiony. Brak ogona (nawet wskutek wypadku) budzi zawsze podejrzenia. Biel na masce. Maść biała, białe plamy na tułowiu lub ogonie. Sierść gruba, szorstka, długa, falista. Dog de Bordeaux musi mieć wyraźną maskę czarną lub czerwoną

PIES PIRENEJSKI

Wzorzec francuski wpisany do rejestru  FCI pod liczbą 137 (2. VII. 1959 r.)
Jest wspaniałym okazem psa ongiś pasterskiego, dziś obrończego i reprezentacyjnego. Podobny do włoskich maremmano, a także do kuvasza i naszego owczarka podhalańskiego, lecz jest większy, okazalszy i bardziej majestatyczny, jak przystało na reprezentacyjnego stróża i obrońcę ongiś feudalnych zamków. Obecnie pogłowie psa pirenejskiego nie jest zbyt liczne, lecz w różnych krajach ma on swych zwolenników, a drugą ojczyznę znalazł w USA.
Wrażenie ogólne. Pies duży, okazały, o mocnym kośćcu, lecz nie pozbawiony pewnej elegancji.
Głowa. Niezbyt wielka w stosunku do całego ciała. Z boków spłaszczona, u góry wysklepiona dachowało, mało zaokrąglona. Krawędź czołowa zaledwie zaznaczona, przechodzi łagodnym spadkiem w szeroką kufę dość długą i lekko zwężającą się przy końcu. Fafle lekko obwisłe, ściśle zakrywają żucuwę — czarne albo bardzo ciemne, podobnie jak podniebienie. Nos czarny. Całość przypomina głowę brunatnego niedźwiedzia, lecz o uszach zwisających. Oczy raczej małe o inteligentnym i skupionym wyrazie, brązowobursztynowe. Oprawione powiekami ściśle przylegającymi i nieco skośnie wykrojonymi, o czarnych obwódkach. Uszy obwisłe, osadzone na wysokości oczu, dość małe, o trójkątnym wykroju, przy końcu zaokrąglone, przylegające płatam; małżowinowymi do głowy.
Szyja. Silnie zbudowana, dość krótka, z niezbyt rozwiniętym podgardlem.
Tułów. Kłąb szeroki i muskularny. Klatka piersiowa niezbyt nisko zachodząca, lecz szeroka. Żebra lekko zaokrąglone. Grzbiet dość długi, szeroki i mocny .Zad łagodnie ścięty lub opadający do tyłu. Biodra dość wydatne.
Kończyny przednie. Proste, silnie zbudowane. Łopatki umiarkowanie ulcośne. Na nogach przednich, tak jak i na tylnych sierść tworzy obfite frędzle.
Kończyny tylne. Uda o silnym umięśnieniu, lecz niezbyt nisko zachodzącym. Partia podkolanowa (podudzie) szeroka, sucha, miernie ukątowana. Na tylnych nogach podwójne wilcze pazury, które występują też nieraz na kończynach przednich. Łapy nieznacznie wydłużone, palce zwarte, lekko wysklepione.
Ogon. Dość długi, obficie owłosiony; włosy tworzą kitę. U psa odprężonego opuszczony, na końcu haczykowato zakręcony, u psa podnieconego znacznie wzniesiony (tworzy koło, jak mówią pirenej-scy górale).
Szata. Włosy obfite, płasko przylegające, dość długie i proste; najdłuższe na ogonie i wokół szyi, gdzie mogą być lekko falujące. Na ,,portkach” bardziej miękkie i nieco wełniste, tworzą obfite futro.
Maść. Jednolicie biała lub plamista. Plamki szare, borsucze, żółte, płowe albo wilczaste na głowie, uszach i u nasady ogona. Najwyżej cenione plamki maści borsuczej. Kilka plam na tułowiu nie uważa się za wadę.
Wymiary ciała. Wysokość w kłębie: psy 70—80 cm, suki 65— —72 cm. Masa od 45 do 55 kg.
Wady. Głowa zbyt duża i ciężka, czoło wypukłe, krawędź czołowa zbyt wyraźna. Uzębienie wadliwe, przodozgryz. Oczy okrągłe, zbyt jasne lub zbyt wyłupiaste. Powieki obwisłe, njedopigmentowane powieki lub nos. Fafle zbyt obwisłe,. Uszy długie, kosmate. Ogon słabo owłosiony lub źle noszony. Szata krótka lub lokowata. Kończyny tylne stromo ukątowane. Maść inna niż w podanym wzorcu (wskazuje na nieczystość rasy — zmieszańcowanie). Wzrost lub masa poniżej minimum. Ociężałość, podobieństwo do bernarda, nowofundlandczyka lub leonbergera. Cechą dyskwalifikującą jest również brak podwójnych wilczych pazurów na tylnych nogach.
Nie mogę tu powstrzymać się od uwagi, że to ostatnie, zastrzeżenie wydaje mi się nieuzasadnione z punktu widzenia celowości utrzymania cech psa służbowego, jakim jest pies pirenejski.
Istnieje ponadto miejscowa rasa   psów   pirenejskich  mniejszych (wzrost poniżej 55 cm), spełniających rolę pomocników pasterskich, z odmianami szarą i łaciatą. Wpisana jest do rejestru FCI pod liczbą 133a, zaliczona do pierwszej grupy, lecz nie spotykana na wystawach. Obie te rasy zostały zgłoszone przez Francuzów, lecz i Hiszpanie roszczą sobie prawa do patronatu.

LEONBERGER

Wzorzec niemiecki wpisany do rejestru FCI pod liczba 145a (28. I. 1964 r.)
Nazwa jego pochodzi od miasta Leonberg w Wirtembergii. Powstał w wyniku krzyżowania bernardów, wodołazów i pirenejskich psów pasterskich. Pojawia się jako gość na naszych wystawach.
Odznacza się szlachetną sylwetką i dobrym usposobieniem — jest wierny i pojętny. Szczególnie nadaje się do roli stróża większego obejścia gospodarskiego, fabryki lub willi. Spośród dużych ras jest on najmniej wrażliwy na niekorzystne wpływy środowiska i najbardziej odporny na choroby.
Wrażenie ogólne. Pies duży, muskularny, harmonijnej budowy i żywego temperamentu.
Głowa. Noszona dość wysoko. Część mózgowiowa miernie wysklepiona, o wiele mniej szeroka i wysoka niż u bernarda. Policzki niezbyt silnie rozwinięte, tak że tył głowy wydaie się szerszy niż część twarzowa przy oczach. Głowa w całości powinna robić wrażenie ściśniętej z boków, o większej głębokości niż szerokości. Krawędź czołowa bardzo umiarkowana. Grzbiet nosa równomiernie szeroki, nie wklęsiy, raczej lekko wysklepiony (garbonos). Nos czarny. Nozdrza nie tak masywne i nie tak szeroko rozwarte jak u bernarda. Skóra na całej głowie przylegająca, bez fałdów na czole. Kufa miernej głębokości, dość równomierna, nie zaostrzona. Fafle gładko przylegające, nie obwisłe jak u bernarda (dzięki temu pies nie ślini się). Zęby bardzo mocne i ściśle na siebie zachodzące. Oczy od jasnobrązowych do brązowych (niepożądane żółte), średniej wielkości, o intensywnym, łagodnym wyrazie. Powieki ściśle przylegające, spojówka niewidoczna, przy gałce ocznej biała, nie czerwona jak u bernarda.
Tułów. Nieco dłuższy niż u bernarda. Partia lędźwiowa silnie rozwinięta. Klatka piersiowa głęboka i niezbyt beczkowata. Grzbiet wymagany silny.
Kończyny przednie. Niezbyt wysokie, muskularne, o mocnym kośćcu, proste, dobrze sprężynujące. Łokcie dobrze przylegające do tułowia zachodzą nieco ponad dolny brzeg klatki piersiowej. Łopatki ustawione ukośnie. Łapy dość okrągłe. Palce zwarte, połączone błoną pływną (leonberger lubi wodę i jest dobrym pływakiem) . Kończyny tylne. Uda silnie umięśnione. Staw skokowy wyrazisty i mocny, silnie uścięgniony, raczej dość dobrze ukątowany, nie stromy. Wilcze pazury uważane są za wadę. Jeśli występują, powinny być jak najwcześniej usunięte (do 14 dnia życia szczenięcia).
Ogon. Bardzo silnie owłosiony {jak szczotka), stale na pół obwisły, nigdy zbyt wysoko noszony ani zawinięty na grzbiecie.
Szata. Średnio miękka do twardej (nigdy kosmata), dość długa, przylegająca lub lekko odstająca, bez przedziałka. Mimo dobrego podszycia nie zaciera konturów tułowia. Zawsze prosta; falista jeszcze tolerowana, ale lokowata lub kędzierzawa — niedopuszczalna. Na szyi i piersi tworzy piękną kryzę.
Maść. Jasnożółta, złocistożółta do czerwonobrazowej z czarną (ciemną) maską uchodzą za najlepsze umaszczenie. Dopuszczalne ciemne (do czarnego) końce włosów. Występują również odmiany inaczej umaszczone: piaskowa, srebrzystoszara (srebrzystowilczasta). Brak czarnej maski lub jaśniejsze partie twarzowe dopuszczalne. Osobniki o umaszczeniu z dużymi białymi plamami powinny być eliminowane z hodowli. Mała biała gwiazdka na piersi oraz nieco jaśniejsze lub białe umaszczenie palców jest na razie dopuszczalne. Barwa ogona wymagana taka sama jak umaszczenie ogólne.
Wzrost. Minimalna wysokość w kłębie: psy 76 cm, suki 70

DOG NIEMIECKI

Wzorzec wpisany do rejestru FCI pod liczbą 235 (18. XI. 1961 r.)
Czasem zwany jest ulmskim, a na zachodzie Europy i w krajach anglosaskich również „wielkim duńczykiem”. Wywodzi się niewątpliwie z tego samego pnia co i mastiffy, lecz wśród jego przodków można by odszukać jakieś duże psy gończe, a na pewno jest on również spokrewniony z chartem. W średniowieczu dogi były używane jako psy gończe do łowów na najgrubszą zwierzynę: niedźwiedzia, dzika, zapewne też żubra i tura.
Najliczniej hodowane są na terenach NRD, RFN i krajów sąsiednich. Tam też znajdują się najpiękniejsze okazy, choć i my nie musimy się wstydzić reprezentantów naszych hodowli.
Dogi niemieckie są największymi psami kontynentu europejskiego. Odznaczają się one szlachetną sylwetką i pełnymi wdzięku, płynnymi ruchami. Są żywsze niż inne psy bojowe i częściej trafiają się wśród nich osobniki agresywne. Jednakże odpowiednio ułożone od najwcześniejszej młodości przez dobrego przewodnika — są bardzo miłymi towarzyszami i doskonałymi obrońcami. Szkolenie ich wymaga niewątpliwie dużego opanowania i znajomości psychiki psa bojowego. W pracy nad nimi tylko zdolny przewodnik może osiągnąć doskonałe wyniki. Przed wojną na egzaminie psów użytkowych Śląskiego Stowarzyszenia Hodowców Psów Rasowych i Użytkowych suka tej rasy uzyskała pierwszą lokatę przed innymi psami uznanych ras policyjnych (owczarki, dobermany, boksery). Przygotowana była przez amatora, który szkolił ją w wolnych chwilach.
Początkującym amatorom i osobom niezrównoważonym nie należałoby jednak doradzać psów tej rasy, mają one bowiem władczą naturę i — podobnie jak mastiffy — na starość bywają złe i zbyt pewne siebie, jeśli nie umie się ich utrzymać w ryzach.
Wrażenie ogólne. Dog niemiecki łączy w sobie silną budowę ciała, „powagę” i elegancję. Ma szczególnie pełną wyrazu głowę. Nawet w najsilniejszym podnieceniu nie zdradza zdenerwowania i sprawia wrażenie szlachetnej statuy. Nerwowe i tchórzliwe dogi, bez względu na pozostałe cechy, mogą uzyskać tylko ocenę „niedostateczną”. Psy tej rasy są zwykle przywiązane do domowników, zwłaszcza do dzieci, a nieufne wobec obcych.
Głowa. Wydłużona, wąska, pełna wyrazu, doskonale wymodelowana {zwłaszcza część pod oczami), z silnie zaznaczoną krawędzią czołową. W profilu czoło ostro odcina się od grzbietu nosa. Linia czoła i grzbietu nosa przebiegają równolegle do siebie. Głowa oglądana z przodu — wąska, o możliwie szerokim grzbiecie nosa, o mięśniach policzkowych nie nazbyt uwypuklonych i tylko lekko zarysowanych. K u f a o pełnych wargach, od przodu możliwie prostopadle ścięta, z wyrazistym kątem warg. Żuchwa nie wystająca, ani cofnięta. Długość przedniej części głowy od końca nosa do krawędzi czołowej równa odległości dzielącej krawędź czołową od słabo zaznaczonego guza potylicznego. Głowa ze wszystkich stron kanciasta (graniasta) o zdecydowanych liniach konturowych, wielkością dostosowana do wymiarów psa. Nos duży, u pręgowanych i jednobarwnych zawsze czarny; u łaciatych tolerowany w czarne plamy i różowy. Nos rozłupany nie jest prawidłowy. Zęby duże i mocne, białe, ściśle na siebie zachodzące. Pożądany zgryz nożycowy, tj. gdy siekacze szczęki ściśle zachodzą na siekacze żuchwy (ustawienie względem siebie szczęki i żuchwy ocenia się zasadniczo według ustawienia ruchliwej żuchwy). Oczy o zwartej oprawie, średniej wielkości, okrągłe, możliwie ciemne, o żywym, ,,mądrym” wyrazie. Łuki brwiowe dobrze rozwinięte. Powieki przylegające. Uszy1 wysoko osadzone, niezbyt od siebie odległe, dość długie, ostro ścięte, proporcjonalne w stosunku do głowy i równomiernie sztywno stojące. Egzemplarze z obwisłymi uszami albo za krótko przyciętymi nie mogą być kwalifikowane jako „doskonałe”.
Szyja. Wysoko osadzona, zwężająca się łagodnie ku głowie, długa, muskularna i żylasta, bez silnie rozwiniętego podgardla lub łałoku. Wdzięcznie wygięta, z dobrze rozwiniętym karkiem.
Tułów. Kłąb wyraźnie zaznaczony, stanowiący najwyższy punkt grzbietu. Klatka piersiowa dość szeroka, z przodu głęboka, sięgająca do stawu łokciowego, żebra dobrze wysklepione. Grzbiet mocny, o linii łagodnie opadającej ku tyłowi, prawie prosty, krótki i napięty. Sylwetka kwadratowa (u suk dopuszczalny nieco dłuższy tułów). Lędźwie lekko wysklepione i silne. Zad pełny, lekko opadający, przechodzący nieznacznie w nasadę ogona. Brzuch ku tyłowi znacznie podciągnięty, tworzący z dolnym zarysem klatki piersiowej pięknie wygiętą linię.
Kończyny przednie. Ramiona (barki) silnie umięśnione. Staw łokciowy nie wykręcony na zewnątrz ani do wewnątrz, położony w jednej płaszczyźnie z łopatką. Podramię silne — oglądane z przodu przebiega w prostej linii, oglądane z boku jest wychylone tylko nieznacznie ku przodowi. Łopatki duże i ukośnie ustawione, tworzące z ramieniem w stawie barkowym kąt możliwie prosty (zapewnia to odpowiednią długość barku).
Kończyny tylne. Uda szerokie i muskularne. Podudzie długie i silne. Dobra postawa, gdy udo z miednicą i z podudziem, a podudzie z łapą tworzą niezbyt rozwarte kąty. Stawy skokowe oglądane z tyłu — proste, nie wykręcone w żadna stronę. Łapy  okrągławe, nie wykręcone. Palce krótkie, wysoko wysklepione i dobrze zwarte (tzw. kocie). Pazury krótkie, mocne, raczej ciemne.
Ogon. Średniej długości, sięgający tylko do stawu skokowego. Wysoko osadzony, gruby u nasady, dalej smukły i zwężający się ku końcowi. U psa w stanie odprężenia prosto zwisający, u psa podnieconego lub biegnącego — lekko szablasto wygięty, nie nazbyt wzniesiony ponad tułów.
Szata. Sierść bardzo krótka, gęsta, gładka, przylegająca.
Maść. Rozróżniamy 5 odmian umaszczenia.

Dog pręgowany. Tło od jasnego złocistożółtego do intensywnie złocistożółtego, zawsze z czarnymi pręgami. Im intensywniej błyszczące tło i im wyrazistsze pręgi, tym lepsze umaszczenie. Niepożądane małe białe oznaki na piersi i na palcach oraz jasne oczy i pazury. Wady to tło srebrzystoniebieskie lub izabelowate, niewyraźne pręgowanie, biała strzałka na głowie, biała obroża, białe łapy albo „pończoszki”, biały koniec ogona (dogi z takimi znakami nie otrzymują premii).
Dog żółty. Umaszczenie jasno-złocisto-żółte do intensywnie złocistożółtego. Pożądana czarna maska oraz czarne pazury. Wyżej ceniona jest maść złocistożółta.
Wadą jest umaszczenie złocistoszare, niebieskożółte, izabeloatę i brudnożółte (drap), oceniane niżej. Białe oznaki ocenia sie tak samo jak u dogów pręgowanych.
D o g b ł ę k i t n y. Maść pożądana czysto stalowoniebieska,
bez nalotów żółtych lub czarnych. Dopuszczalne jaśniejsze oczy i białe oznaki.   Wadami są maść żółtoniebieska lub czarnoniebieska oczy jasne o ostrym wyrazie albo „szklane”.

Dog czarny. Umaszczenie lakowoczarne, lśniące. Oczv ciemne.    Wady to maść żółtobrązowa lub niebieskoczarna oraz jasne oczy. Dopuszczalne białe znaki. Dogi tzw. płaszczowe oceniane są z czarnymi.
Dog arlekin. Tło czysto białe, pożądane bez domieszki czarnych włosów, z nieregularnymi poszarpanymi czarnymi plamami równomiernie rozmieszczonymi na całym ciele (nieliczne szare lub brązowe plamki tolerowane, ale niepożądane). Dogi z białym tłem i dużymi czarnymi plamami oceniane są z czarnymi i tzw. płaszczowymi, u których czerń okrywa cały tułów, a tylko szyja i koniec ogona są białe.
Tło niebieskoszare, oczy jasne, wodniste, czerwone lub kaprawe są wadliwe. Od premiowania wyklucza się: psy białe, zupełnie bez pigmentacji (albinosy); porcelanowe (z przewagą szarych
żółtych lub pręgowanych plam) oraz szare arlekiny (czarne plamy na szarym tle).
Chody. Posuwisty chód, lekko sprężysty.
Wzrost. Wysokość w kłębie: pies co najmniej 80 cm, suka co najmniej 72 cm. Pożądane znaczne przekroczenie tych wymiarów w górę.
Wady. Linia czołowa zbyt opadająca lub silnie wznosząca się do tyłu. Grzbiet nosa wznoszący się ku przodowi, opadający lub zagięty. Krawędź czołowa za mała lub nie zaznaczona. Grzbiet nosa za wąski. Głowa klinowata lub zbyt okrągła (jabłkowata). Policzki zbyt wyraziste. Pysk spiczasty (ostro zakończony) albo za luźne wargi zwisające poza żuchwę (tzw. latające fafle), dające złudzenie pełnego, głębokiego pyska.
Oczy1 w luźnej oprawie, jasne, o przenikliwym spojrzeniu, bursztynowożołte, jasnoniebieskie aż do wodnistoniebieskich albo dwojakie. Zbyt szeroko rozstawione albo ukośne. Powieki nadmiernie obwisłe, z wyrazistą powieką trzecią (migotką) i zbyt zaczerwienioną spojówką. Przodozgryz, tyłozgryz, zgryz cęgowy (siekacze górne zachodzą ściśle na dolne i przedwcześnie się zużywają)2.Wady dotyczące barwy oczu i maści uwzględniono przy opisie maści. ^Wszelkie wady uzębienia ocenia się o jeden stopień niżej. Zalicza się do nich również zmiany ponosówkowe: próchnicę lub przyzębicę, gdy zęby wyglądają poszczerbione i brązowe (choć nie są to wady dziedziczne). Psy ze zmianami pono-sdwkowymi w uzębieniu nie mogą uzyskać oceny doskonałej. Niepożądany jest również kamień nazębny.

Rasy nie poddawane próbom pracy

Podział ten jest dość dowolny, jak zresztą cała nowa systematyka przyjęta przez FCI. Wszystkie psy mogą być szkolone i poddawane egzaminom swojej sprawności użytkowej. Pożytek z psa obrończego można mieć tylko wtedy, gdy będzie on dysponował odpowiednim wzrostem i masą. Takie warunki mają wszystkie rasy zaliczone do tej grupy. Moim zdaniem należy zachęcić właścicieli tych ras, by szkolili swych pupili co najmniej w zakresie wymaganym od „psa towarzysza”. Przy szkoleniu należy pamiętać jednak o właściwościach poszczególnych ras, gdyż nie można od psów, które cechuje wysoki próg pobudliwości (z reguły wszystkie psy z tzw. ras bojowych) oczekiwać tak samo szybkiej reakcji na rozkazy, jaką wykazuje np. owczarek niemiecki lub doberman.
Kynologia wywodzi psy bojowe od dzikich Canidae dużego-typu, przypuszczalnie od wilka tybetańskiego. Z tej linii pochodzi jeden z największych psów —dog tybetański1.
Jest to jedna z najstarszych ras, albowiem szczątki psów tego typu znaleziono w wykopaliskach Niniwy i Asyrii. Psy typu do-gowatego, olbrzymiego wzrostu, o mózgowiowej części głowy silnie wysklepionej, krótkiej kufie, z grubsza przypominającej bernarda, o wyraźnie zaznaczonej krawędzi czołowej — odtwarzane były również na rzeźbach, które znaleziono w wykopaliskach babilońskich (III i II tysiąclecie p.n.e.). Już w owych czasach można było rozróżnić dwa podtypy: jeden lżejszy, podobny do psa pasterskiego, w rodzaju naszego owczarka podhalańskiego, hovawarta czy nawet szwajcarskich psów pasterskich, drugi ciężki (molos) — zapewne już produkt selekcji hodowlanej. Pierwszy był i jest po dziś dzień pomocnikiem pasterza do pilnowania stad bydła i owiec.
Typ molosa jest znacznie rzadszy i występuje jako pies da stróżowania. Do Europy był rzadko sprowadzany i to raczej do ogrodów zoologicznych; piękny okaz znajdował się w londyńskim zoo. Jest to olbrzymi pies o szerokiej głowie, kłapouchy, o długiej ciemnej sierści i puszystym ogonie. Można by go porównać z ogromnym jednobarwnym bernardem, o futrze niedźwiedziowatym i takim prawie wzroście. Zapewne o psie takiego typu pisał Sienkiewicz w ,,W pustyni i puszczy”. Być może, psy takie w czasie wędrówki ludów przedostały się do Europy i ukształtowały rodzime rasy psów pasterskich. Były one także sprowadzane do Rzymu, gdzie na arenach brały udział w walkach zwierząt i stamtąd prawdopodobnie przeszły wraz z legionami do Brytanii, Tam skojarzone z nieznanymi dziś psami rodzimymi dały początek grupie bojowców typu angielskiego, istniejącej po dzień dzisiejszy.
Psy bojowe dotarły do nas niewątpliwie z Anglii, na co wskazuje nazwa „brytan”. W Anglii też tradycje walk zwierząt przetrwały najdłużej, aż do pierwszej połowy ubiegłego stulecia. Urządzano tam widowiska szczucia byków i walki psów, oficjalnie zakazane dopiero od 1835 r., a nieoficjalnie prawdopodobnie odbywały się jeszcze długo w zakamarkach portów i przedmieść miast przemysłowych. Zamiłowanie Anglików do hodowli i talent, z jakim oddawali się temu zajęciu, przyczyniły się do skonsolidowania ras psów bojowych. Obecnie psy te straciły już swój zawód „gladiatora”, przez co złagodniał ich charakter.
Wszystkie psy bojowe są silne, masywne, o muskularnej budowie, opanowane, spokojne, mało hałaśliwe, nieustraszone jako obrońcy. Poza tym cechuje je mała wrażliwość na ból oraz zaciętość w walce, rzec by można — połączona z pogardą dla niebezpieczeństwa. Są one wierne, z usposobienia dość indywidualistyczne i mimo dużej inteligencji wymagają przeszkolenia przez opanowanego i spokojnego przewodnika, który musi doprowadzić do tego, aby pies podporządkował się mu bez walki o przewodnictwo. Są na ogół mało napastliwe i raczej łagodne, stają się agresywne dopiero po sprowokowaniu ich, gdy zostaną zaatakowane lub gdy grozi im atak. W stosunku do słabszych istot, a przede wszystkim dzieci — są niezwykle pobłażliwe i z cierpliwością znoszą nawet dokuczliwe psikusy, na które nie reagują odgryzaniem się, jak to robią psy mniejsze. Co najwyżej odepchną łapą lub otrząsną z siebie naprzykrzającego się dręczyciela. Dlatego właśnie psy tego typu szczególnie nadają się na opiekunów dzieci, których bronią gorliwie przed wszystkimi ewentualnymi niebezpieczeństwami. Inną ich właściwością jest bardzo uśpiony instynkt łowiecki i jeśli nie są w tym kierunku szkolone przez ludzi lub znarowione przez towarzystwo innych psów, nie mają skłonności do włóczęgi i samodzielnych wypraw kłusowniczych.
Nadają się też, mimo swego na ogół wielkiego wzrostu, z wyjątkiem ras największych, do chowania w warunkach miejskich, gdyż nie wymagają tyle ruchu, co inne, żywsze psy. Stosownie do ich masy jednak wymagają dużo wartościowego pokarmu, szczególnie w okresie wzrostu. Toteż przed nabyciem takiego psa należy rozważyć czy będziemy mogli zapewnić mu dostateczną przestrzeń życiową, wybieg i poświęcić dość dużo czasu na jego szkolenie oraz — z czym też należy się liczyć — czy stać nas będzie na zakup odpowiedniej ilości mięsa.

CANAAN DOG

Jest to rasa wyselekcjonowana z psów pariasów w Izraelu przez parę kynologów światowej sławy, drów Rudolfa i Rudolfinę Menzlów. Mimo że rasa ta raczej rzadko pojawia się na wystawach kontynentalnych, zasługuje na opis. Nowa wersja wzorca wpisana,do rejestru FCI pod liczbą 273 c (18. IX. 1974 r.)

Ogólne wrażenie. Pies średniego wzrostu, o dobrych proporcjach, przypomina w typie swojego dzikiego przodka. Charakter żywy, czujny, nieufny do obcych, o cechach obrończych, lecz nie agresywny. Czujny nie tylko wobec ludzi, lecz i wobec zwierząt. Nadzwyczajnie przywiązany i pojętny. Szczególną uwagę należy przywiązywać do szczegółów różniących budowę canaan doga od owczarka niemieckiego. Canaan dog jest wbudowany w kwadrat. ma krótką partię lędźwiową, smukły kark i nie jest nadmiernie uką-towany — jest ustawiony raczej prosto i ma krótki krok.
Głowa. O dobrych proporcjach i szlachetna, nie ciężka ani pogrubiona, lecz i nie charcio delikatna. Głowa ma kształt tępego klina średniej długości, lecz wydaje się szersza wskutek nisko osadzonych uszu. Odległość od punktu środkowego między oczami do guza potylicznego jest wyraźnie większa niż odległość między nasadami uszu, lecz z zachowaniem proporcji. Zapadlina podoczodołowa ra czej nie występuje lub jest tylko słabo zaznaczona. Krawędź czołowa (stop) nieznaczna. Pokrywa czaszki ani wysklepiona, ani płaska Bruzda czołowa zaledwie zaznaczona. Kufa silna, umiarkowanej długości i szerokości, głębokość proporcjonalna. Stosunek długości pokrywy czaszki do kufy jak 1:1 — dopuszczalne odchylenie na korzyść długości kufy. F a f 1 e ściśle przylegające i krótkie; u psów nieco silniejsze. Uszy krótkie, względnie szerokie, stojące, łagodnie zaokrąglone przy końcach, nisko osadzone i szeroko rozstawione. Uszy półstojące (takie jak u collie) dopuszczalne. Oczy nieco ukośne, kształtu migdałowego, im ciemniejsze tym lepiej, ciemna oprawa wymagana. Nos czarny pigment konieczny. Uzębienie — pożądany zgryz cęgowy, lecz i nożycowy dopuszczalny. Uzębienie kompletne włącznie z przedtrzonowcami. Policzki silne i płaskie, u psów czasem ku przodowi kopulasto uwypuklone. Przodozgryz, tyłozgryz i braki w uzębieniu niedopuszczalne.
Szyja i kłąb. Szlachetne, proste, silne.
Kończyny. Przednie idealnie proste, nadgarstki silne. Łopatki dobrze ukątowane. Ukątowanie tylnych kończyn ok. 130°, krótka partia poniżej stawu skokowego, lekkie „pióra”. Łapy kocie z twardymi opuszkami.
Ogon. Dobrze owłosiony (pióro), noszony na grzbiecie, dopuszczalny także sierpowaty.
Szata. Krótka lub średniej długości, prosta i twarda. Podszycie zależne od pory roku. Długa sierść niepożądana. Na kończynach i ogonie pióra. Grzywa pożądana u psów.
Maść. Piaskowa do czerwonobrązowej, biała lub czarna, z maską lub bez; jeśli maska występuje — pożądana symetryczna. Czarna maska dopuszczalna przy każdej maści. Znaczenie kończyn podobne jak u boston teriera występuje często. Maść szara, pręgowa-na i czarno podpalana lub trójkolorowa niedopuszczalna.
Chody. Zasadniczym chodem jest kłus, krótki, lecz bardzo szybki. Winien zdradzać ruchliwość i wytrzymałość.
Błędy. Oprócz niezgodności z wzorcem błędami są wszelkie odchylenia w budowie wskazujące na odstępstwo od sylwetki dobrze zbudowanego psa.

PUDEL

Wzorzec wpisany do rejestru FCI pod liczbą 172b (1965 r.)
Któż nie zna tak popularnego psa, który był już modny za czasów naszych dziadków, a nawet pradziadków. Mało kto jednak wie o tym, że kiedyś był on psem myśliwskim, zwanym również węgierskim psem wodnym. Jego wygląd i usposobienie wskazują na to, iż jest on potomkiem psów zarówno myśliwskich jak i owczarskich. Oba te typy, od wieków współpracując z człowiekiem wyrobiły swoją inteligencję, a tym samym łatwość uczenia się. Toteż nic dziwnego, że słynie on od pokoleń jako uosobienie psiej mądrości. Czy w cyrku, czy w domu — wszędzie celuje pojętnością w nauce.
Wrażenie ogólne. Pies niegdyś zaliczany do grupy użytkowych. O proporcjonalnej budowie, charakterystycznej szacie fryzowanej lub sznurowej, wystrzyżony na tylnej części tułowia i kończynach. Robi wrażenie zwierzęcia inteligentnego, spostrzegawczego, żywego, harmonijnie zbudowanego i uosabiającego elegancję i „wyniosłość”. Chód jego jest taneczny i lekki; niepożądany płynny i wyciągnięty. Przywiązanie, pojętność w nauce i tresurze, czyni z niego psa-towarzysza szczególnie miłego.
Głowa. Wytworna, o prostych konturach, proporcjonalna do tułowia, długości nieco większej niż 2/s wysokości psa w kłębie.. Część mózgowiowa dobrze wymodelowana, długość jej mniejsza niż połowa długości całej głowy (ustawienie osi tworzących kąt osi twarzowej około 16—19°). Łuki nadoczne miernie uwypuklone, pokryte długim włosem. Bruzda czołowa szeroka między oczami, zwężająca się w kierunku silnie zaznaczonej (u miniatur mniej wydatnie) potylicy. Nos wydatny i dobrze rozwinięty, oglądany z boku — pionowo ścięty. Czarny u okazów czarnych i białych, brązowy u kasztanowatych. Nozdrza rozwarte. Profil solidny, elegancki, nie zaostrzony. Grzbiet nosa prosty, długości około 9/10 długości głowy w części mózgowiowej. Ramiona żuchwy prawie równoległe. Wargi miernie rozwinięte; raczej suche, średniej grubości, dolna ściśle przylegająca, górna spoczywa na dolnej, nie zwisająca. Czarne u okazów czarnych i białych oraz szarych, brązowe u kasztanowatych. Zęby mocne. Szczęka i żuchwa normalnie schodzące się. Policzki nie wydatne, wymodelowane na kości. Krawędź czołowa bardzo nieznacznie zaznaczona. Oczy o ognistym wyrazie, osadzone na wysokości krawędzi czołowej i lekko ukośne. Czarne lub brązowe, bardzo ciemne u pudli czarnych i białych, ciemnobur-sztynowe u okazów kasztanowatych. Uszy dość długie, opadające wzdłuż policzków, osadzone na przedłużeniu linii łączącej wierzch nosa z zewnętrznym kącikiem oka, płaskie, rozszerzające się poniżej nasady i zaokrąglone przy końcu.
Szyja. Silna, lekko wygięta przy średnio silnym karku, harmonijna. Głowa noszona wysoko i „wyniośle”, bez podgardla.
Tułów. W dobrych proporcjach; długość nieco większa niż wysokość w kłębie. Mostek nieco wystający i dość wysoko położony, co powoduje wysokie i swobodne noszenie głowy. K 1 a t k ci piersiowa sięga dołem do łokci; szerokość równa około 2/3 jej wysokości (od kręgosłupa do mostka). Żebra owalnie wysklepione, szerokie od grzbietu. Grzbiet harmonijny, krótki. .Lędźwie muskularne i silne. Brzuch i słabizny podciągnięte, lecz nie char cie. Zad zaokrąglony, jednak nie ścięty.
Kończyny przednie. Kłąb miernie rozwinięty, łopatki ukośne, muskularne, tworzące z ramionami kąt 90—100°. Długość ramion odpowiada długości łopatki. Nogi przednie idealnie proste i równoległe, eleganckie, dobrze umięśnione, o mocnym kośćcu. Odległość łokcia od podłoża — 5/9 wysokości w kłębie. Nadgarstek tworzy przedłużenie przedniej linii podramienia. Sródręcze silne, lecz nie masywne i prawie proste z profilu. Łapy raczej małe, zwarte kształtu krótkiego owalu. Palce dobrze wysklepione, żylaste, zwarte błoną pływną, spoczywające w równowadze na twardych i grubych opuszkach. Pazury czarne u czarnej odmiany, czarne lub brązowe u kasztanowatej; u białej pazury dopuszczalne ciemne lub jasne, kolorem zharmonizowane z ogólną pigmentacją.
Kończyny tylne. Oglądane z tyłu — równoległe, mięśnie roz* rlnięte i bardzo wyraziste. Staw kolanowy dość zgięty. Uda dobrze Jnlęśnione i silne. Śródstopie pionowe.   Łapy   jak przednie.
Ogon. Osadzony dość wysoko — na linii lędźwi, przycięty ‘ o i/i lub V2 u pudli kędzierzawych; długi, jeżeli dobrze noszony, nie jest wadliwy. U pudli sznurowatych może być zachowany w naturalnej długości. W ruchu noszony ukośnie.
Maść. Czarna, biała, kasztanowata, srebrzystoszara.
Szata. Skóra elastyczna, nie luźna, zabarwiona; u pudli białych pożądana srebrzysta (zdarzają się egzemplarze o skórze jasnej, plamistej), u czarnych i brązowych oraz szarych pigmentacją dostosowana do maści
Pudel lokowaty: włosy obfite, o delikatnej strukturze, wełniste, kędzierzawe, elastyczne, bardzo gęste i dobrze utrzymane, tworzące równe loki. Pudel sznurowaty — włosy obfite o delikatnej strukturze, wełniste i zbite, tworzące charakterystyczne Kitnury o wyrównanej długości, co najmniej 20 cm (im są dłuższe, tym wyżej cenione). Sznury z obydwu stron głowy można wiązać wstążką powyżej uszu, jak również z obydwu stron tułowia, by uniknąć niepożądanej czupryny.
Fryzura. Dawniej były modne dwa rodzaje pudlej fryzury — lokowata i sznurowa. Ta ostatnia polegała na tym, ze włosa martwego nie wyczesywano, lecz splatano w długie sznury, sięgające do /lemi. Taka fryzura była udręką dla właściciela i psa — dlatego ją aSitrzucono. Okazało się, że praktyczniejsze jest strzyżenie psa, co wymaga jednak pewnej umiejętności. Ułatwia ono jednak utrzymanie psa w szacie wystawowej lub przynajmniej zbliżonej do takiego mlunu. Należy tylko pilnować, by włosy nie spilśniały się. Przy strzyżeniu głowy pozostawia się bokobrody, brodę i czuprynę (nad oczami aż po obrożę). Przednie nogi wystrzyga się do wysokości piersi, pozostawiając jednak na łapie „mankiety”. Grzbiet od ostatniego lobra do nasady ogona oraz brzuch od żeber, a także tylne nogi — ostrzyżone, z wyjątkiem stawów skokowych, na których pozostawia ulej „obrączki”. Ogon przy nasadzie również wystrzyżony, tylko przy końcu pozostawia się okrągły pomponik.
Fryzura „na lwa”. U pudla kędzierzawego i sznurowa-twgo strzyże się cały tył aż do żeber, pysk z góry i z dołu, od dolno] powieki, policzki, łapy przednie i tylne oprócz „mankietów” lub ,,obrączek” i dowolnych fragmentów na tylnej partii ciała. Na konni ogona — okrągły lub owalny pompon. Wąsy wymagane u wszy-•(Iklch odmian. Dopuszczalne jest pozostawienie na przednich nocach „pantalonów”.
„Fryzura 1960″. Pozostawienie runa na czterech kończynach jest dopuszczalne pod warunkiem, że przestrzega się następujących zasad:

  • dół kończyn przednich od pazurów do ostróg;
  • dół kończyn tylnych do odpowiedniej wysokości (wystrzyżenie samych palców maszynką jest dopuszczalne),
  • głowa i ogon według poprzednio opisanych wymagań.

Wyjątkowo dopuszczalne jest przy tej fryzurze pozostawienie pod żuchwą krótkiego runa, nie wyższego niż 1 cm, które powinno być ścięte równolegle z żuchwą. Broda „kozia” jest niedopuszczalna. Skasowanie pompona na ogonie dopuszczalne (jednakże obniża to nieco współczynnik oceny szaty).
2.    Włos skrócony na tułowiu prezentuje na grzbiecie morę
mniej więcej długą co najmniej na 1 cm. Długość runa wzrasta sto
pniowo na bokach i na górze kończyn.
3.    Runo uporządkowane (ufryzowane):
tworzy na głowie umiarkowanej wysokości kask, jak również na karku, skracając się do tyłu do kłębu i przed nim, bez przerwy, aż do części ostrzyżonej łap, tworząc linię lekko ukośną od wysokości piersi;
na górnej części ucha i dalej najwyżej do jednej trzeciej ich długości runo może być przystrzyżone (z włosem) nożyczkami lub maszynką;
na dolnej części ucha należy pozostawić włos o długości wzrastającej stopniowo ku dołowi, kończąc się frędzlami, które powinny być wyrównane;
—    na kończynach „portki” zaznaczające wyraźnie przejście do partii wystrzyżonej łap. Długość włosa wzrasta stopniowo w górę, osiągając na łopatkach i udach do 4—7 cm (włosa rozciągniętego), proporcjonalnie do wzrostu psa, unikając wrażenia „bufiastosci”.’ Tylne portki powinny uwidoczniać ukątowanie typowe dla pudli. Wszelkie fantastyczne odchylenia od tych noTm wzorcowych są niedopuszczalne. Bez względu na fryzurę, psy na wystawach powinny byc oceniane w jednej klasie. Przy równej jakości zawsze pierwszeństwo przyznawać należy psu ostrzyżonemu ,,na lwa”

Wzrost. Pudel duży — ponad 45—58 cm, pudel średni ponad 35—45 cm, pudel miniaturowy poniżej 28 cm.
Wady anatomiczne. Kufa garbonosa. Uszy zbyt krótkie, za wąskie. Lekkie wysunięcie szczęki lub żuchwy (przodozgryz) nie pozwala na przyznanie oceny doskonałej. Zęby żółte wskutek przebytej choroby nie stanowią wady, jeśli są dobrze ustawione. Zęby źle ustawione lub niekompletne stanowią wadę w połączeniu z nie-regularnością.
Wady typu. Oczy nie dość ciemne lub o czerwonym przebłysku. Nos jasny przy ogólnie niedostatecznej pigmentacji. Nos cęt-kowany lub niedopigmentowany. Łysiny. Włos rzadki lub słaby. Maść niezdecydowana. Nieliczne białe włosy na przedpiersiu tolerowane. Wadliwe są okazy z białymi kończynami (nie mogą ubiegać się o nagrodę). Ogon skręcony na grzbiecie.
Wady dyskwalifikujące. Białe plamy. Maść niejednolita. Wilcze pazury lub ślady po nich. Wnętrostwo jednostronne i obustronne. Bezogoniastość. Pudle nie strzyżone zgodnie ze standardem nie mogą być oceniane w konkurencji na wystawach i oficjalnych pokazach, co jednak nie powoduje ich eliminacji z hodowli. Wzrost ponad 60 cm lub poniżej 26 cm.
Ostatnio wyhodowano odmianę apiicot (morelową), która dotychczas nie została oficjalnie uznana, a więc nie może uzyskać tytułu CWC, CAC i CACIB. Zauważyć należy, że zarówno w tej odmianie jak i srebrzystej właściciel przeżyć może niejedną niespodziankę, maści te bowiem mają skłonność do zmian i zależnie od wieku, a nawet pory roku, zmienia się ich tonacja.

BICHON – PETIT CHIEN LION (PIESEK LEW)

Wzorzec wpisany do rejestru FCI pod liczbą 233
I tej rasie przypisuje się dawne, co najmniej średniowieczne, pochodzenie. Co prawda wielce wątpliwe są wszystkie teorie oparte na podobieństwie współczesnych ras z dawnymi rzeźbami czy obrazami. Zbyt to odległe czasy i zbyt krótkie jest życie psa, by “można być przekonanym o nieprzerwanym ciągu pokoleń psich poprzez stulecia. Z tym zastrzeżeniem, puszczając w pewnym stopniu wodze fantazji, można wysnuć teorię, że w kościele franciszkańskim w Opolu u podnóża grobowca księżnej opolskiej odtworzono postać takiego właśnie pieska, który był faworytem księżnej, a nie lwa, którego chyba nikt z ówczesnych na dworze opolskim nie oglądał. Po tej dygresji wracam do opisu wyglądu tych piesków, obecnie u nas nie spotykanych, a i w ich ojczyźnie niezbyt licznych. Jest to mały (2Q—25 cm i 2—5 kg) damski piesek o dość krótkiej lwiej głowie z obwisłymi uszami. Szata długa, falista, lecz nie lokowata, Maść dowolna, lecz pożądana biała, łupkowa, czarna lub jasnożółta. Strzyżony „na lwa”. Ogon noszony fantazyjnie nad grzbietem, lecz nie skręcony. Całość składa się na groteskową postać „salonowego lewka”. Nieraz rasa ta określana jest jako tenerifie — jeśli nie jest ostrzyżona na lewka.

BICHON FRISE

Wzorzec wpisany do rejestru FCI pod liczbą 215
Jest to mały piesek (maksimum 30 cm, im mniej, tym wyżej ceniony), żywy, ruchliwy, głowa wysoko noszona, uszy wiszące, prawidłowe uzębienie, ogon wzniesiony szablasto nad grzbietem, szata kędzierzawa, jedwabista, długa (do 10 cm). Pożądana biała; dopuszczalne małe naloty lub plamki szarawe lub koloru kawy z mlekiem. Pigmentacja ciemna, intensywna; pożądana ciemna skóra.
Piesek ten obecnie bardzo rzadko spotykany, ongiś u nas hodowany, na co wskazują dawne sztychy czy rysunki, czy nawet albumy rodzinne z czasów prababek. Jest to również rasa franko-belgijska.